Wartości kulturowe

Obiekty wpisane do rejestru zabytków decyzją nr 1206 z 6.12.1999 r.

  • Plac Solidarności wraz z Pomnikiem Poległych Stoczniowców Grudnia 1970 r., murem wzdłuż północnej pierzei Placu i dawną  Bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina, obecnie Bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej oraz dawny magazyn torped, obecnie sala konferencyjna z salą wystawową – „Sala BHP” przy ul. Doki 1.
  • Budynek BHP powstał w IV ćwierci XIX wieku jako magazyn torped. Po demilitaryzacji stoczni – aż do 1945 r. był obiektem magazynowym. Uszkodzony w 1945 r. stosunkowo szybko został wyremontowany i adaptowany na cele administracyjne. W latach 70-tych XX w. zmodernizowano wystrój wnętrz i przeznaczono budynek na salę BHP. 31 sierpnia 1980 r. podpisano w nim „Porozumienia Sierpniowe”.
  • Brama nr 2 Stoczni Gdańskiej jest jednym z głównych symboli strajku z 1980 r. Obecna jest na większości ilustracji dotyczących strajku. Stanowiła „centrum informacyjne” strajku.

Miasto czyniło starania w sprawie umieszczenia fragmentów miasta Gdańska jako „Miasta Pamięci i Wolności” na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Jednym z elementów wpisu jest fragment Stoczni Gdańskiej związany z powstaniem „Solidarności” wraz z Pomnikiem Poległych Stoczniowców.

Obiekty wpisane do rejestru zabytków — znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie:

  • Na południe od Placu Solidarności, wzdłuż ulic Jana z Kolna i Wałowej przebiega północna granica obszaru chronionego wpisem do rejestru zabytków jako historyczny układ urbanistyczny Gdańska w obrębie nowożytnych fortyfikacji – decyzja nr 8 z dnia 11.10. 1947 r.
  • Na południe od Placu Solidarności, wzdłuż ulic Jana z Kolna i Wałowej przebiega północna granica obszaru uznanego zarządzeniem Prezydenta RP z dnia 8 września 1994 r. za pomnik historii.
  • W sąsiedztwie znajdują się wpisane do rejestru zabytków budynki (z lat 1902 – 1904) dawnej Szkoły Realnej św. Piotra, obecnie I LO im. M. Kopernika przy ul. Wały Piastowskie 6 (decyzja nr  121 z 27.06.1995 r.) i dawnej biblioteki Miejskiej, obecnie Biblioteki PAN przy ul. Wałowej 15 (decyzja nr 1143 z 16.01.1996 r.)

Obiekty i zespoły wpisane do rejestru zabytków podlegają ścisłej ochronie konserwatorskiej, co zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi oznacza uzyskania zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na wszelkie działania inwestycyjne związane z tymi obiektami i w ich najbliższym otoczeniu o ile mogą one mieć wpływ na widok na zabytek. Wymóg uzgodnień dotyczy również wszelkich prac ziemnych, związanych z zielenią oraz małą architekturą.

Obiekty o wartościach kulturowych — nie wpisane do rejestru zabytków:

Relikty zabudowy dawnej Stoczni Cesarskiej:

  • Budynek administracyjny — dyrekcja Stoczni Gdańskiej (budynek 128A na mapie inwentarzowej). Jest to obiekt wzniesiony pod koniec XIX w. i rozbudowany w 1907 r. Jest to budynek o cechach eklektycznych, trójkondygnacyjny o elewacji wykonanej w czerwonej cegle licówce z dość bogatym detalem architektonicznym. Zachowała się w części zabytkowa stolarka okienna i częściowo elementy wystroju wnętrz.
  • Dwukondygnacyjny budynek dawnej Straży pożarnej wybudowany w końcu XIX wieku.
  • Budynek produkcyjny składający się z kilku połączonych ze sobą obiektów o różnej historii i architekturze (między ul. Wyposażeniowców a ulicą Narzędziowców). Najstarsza część wschodnia pochodzi z IV ćwierci XIX wieku. Mieściła się w niej modelarnia i warsztat. Część środkową dobudowano przed 1907 r. i całość określana była jako „hala budowy maszyn”. W latach 20-tych XX wieku wybudowano część zachodnią. W elewacjach budynku wyraźnie czytelne jest zróżnicowanie architektoniczne poszczególnych części. W jednoprzestrzennym wnętrzu zachowały się częściowo stare, obecnie już zabytkowe urządzenia z lat 30-tych XX wieku.
  • Zabudowa mieszkaniowa ulic Jana z Kolna i Gdyńskich Kosynierów — położona  przy zachodniej pierzei ul. Jana z Kolna.
  • Zespół zabudowy dawnej administracji wojskowej (kwatermistrzostwa) z pocz. XX wieku przy ul. Wałowej i Gazowniczej.

Wartości archeologiczne:

Część obszaru objętego opracowaniem znajduje się w strefie ochrony archeologicznej. Są to tereny położone w obrębie (obecnie już nieistniejących) fortyfikacji nowożytnych.

Wytyczne konserwatorskie:

Dotyczące układu urbanistycznego:

  • Zachowanie wzajemnych relacji przestrzennych pomiędzy wpisanymi do rejestru zabytków elementami Placu Solidarności: pomnikiem, ścianą i bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej.
  • Zachowanie rozplanowania ulic: Jana z Kolna, Wałowa, Gazownicza, Wały Piastowskie, Łagiewniki oraz Doki w  rejonie skrzyżowania z ul. Jana z Kolna i Gazowniczą.

Na podstawie opracowania arch. Joanny Labenz
oraz arch. Grzegorza Sulikowskiego